سیستم سپتیک یکی از چیزهایی است که به فرایند انتقال فاضلاب کمک میکند. مناطق مسکونی نزدیک به شهر از سیستم فاضلاب شهری و عمومی استفاده میکنند؛ اما مناطق مسکونی دور از شهر چه؟ برای حل کردن این موضوع در این مناطق نیز از سیستم سپتیک فاضلاب استفاده میشود.
در این مطلب به بررسی این موضوع که سیستم سپتیک چیست و سپتیک فاضلاب چه مزایا و معایبی دارد، میپردازیم.
با ما همراه باشید.
سپتیک فاضلاب چیست؟
هر منطقه مسکونی باید فاضلاب داشته باشد و حتماً برای آن تصفیه فاضلاب انجام شود. یکی از روشهای مدیریت و انتقال فاضلاب خانگی استفاده از سپتیک است که یک سیستم تصفیه فاضلاب زیرزمینی محسوب میشود. این سیستم، فاضلاب بخشهای مختلفی مانند حمام، آشپزخانه یا لباسشویی را تصفیه میکند.
سپتیک فاضلاب خانگی برای مدیریت فاضلاب مناطق روستایی و دور از شهر بسیار مناسب است. سپتیک تانک فاضلاب از دسته سیستمهایی است که انواع مختلفی دارد که با توجه شرایط محیطی مختلف میتوان از آنها استفاده کرد.
کارکردهای سپتیک و اجزای تشکیل دهنده آن
شاید برایتان این سوال وجود داشته باشد که اساساً سپتیکها چطور کار میکنند و از چه اجزایی تشکیل شدهاند؟
در ادامه هر دو این موضوعات را بررسی میکنیم.
نحوه کارکرد سیستم سپتیک
تمامی فاضلاب ساختمان از طریق لوله وارد سپتیک میشود. مخزن سپتیک فاضلاب در زیر زمین دفن میشود. در این مخزن فاضلاب آنقدر میماند تا تهنشین شود و مواد شناور نیز معلق بماند. سپس پساب مایع از مخزن به داخل میدان تخلیه خارج میشود، باید میدان تخلیه منطقهای کمعمق، پوشیده و پر از خاک غیراشباع شده باشد. در نهایت، باکتریها، ویروسها و مواد مغذی مضر با نفوذ فاضلاب به داخل خاک تجزیه شده و از بین میروند و مابقی آب وارد چرخهی آبهای زیر زمینی میشود.
با استفاده از پکیج تصفیه فاضلاب میتوانید انواع فاضلابهای خانگی و صنعتی را بهراحتی تصفیه کنید.
فرایند سپتیک فاضلاب
فرآیند سپتیک فاضلاب شامل سه مرحله اصلی است که به صورت طبیعی و مکانیکی، فاضلاب خانگی را تصفیه و دفع میکند:
- تهنشینی و جداسازی در مخزن سپتیک: ابتدا، تمامی فاضلاب خانگی وارد مخزن سپتیک میشود. در اینجا، مواد جامد سنگینتر به صورت لجن در کف تهنشین میشوند و چربیها و روغنها نیز به صورت کف روی سطح شناور میمانند. در این مخزن، باکتریهای بیهوازی فرآیند تصفیه بیولوژیکی اولیه پساب را آغاز میکنند.
- توزیع در میدان جذبی: سپس، پساب نیمهتصفیه شده از مخزن خارج شده و از طریق یک جعبه توزیع، به طور یکنواخت در شبکه لولههای سوراخدار میدان جذبی پخش میشود.
- تصفیه نهایی توسط خاک: در نهایت، پساب به آرامی از لولههای میدان جذبی نشت کرده و توسط خاک اطراف جذب میشود. خاک در اینجا نقش یک فیلتر طبیعی را ایفا میکند و با کمک میکروارگانیسمهای موجود در آن، تصفیه نهایی فاضلاب را انجام داده و آلایندههای باقیمانده را حذف میکند، تا فاضلاب به صورت ایمن به محیط بازگردانده شود.
اجزای سپتیک چیست؟
- سیستم ورودی فاضلاب
- مخزن اولیه سپتیک تانک
- دیوار جداکننده
- مخزن تصفیهکننده
- سیستم تهویه
- سیستم خروجی فاضلاب
انواع سیستم های سپتیک
سیستمهای سپتیک به چند نوع مختلف تقسیم میشوند که انتخاب نوع آن بستگی به نیاز، شرایط محیطی و حجم فاضلاب دارد. در اینجا به معرفی انواع مختلف این سیستمها پرداختهایم:
- سیستم سپتیک خانگی (Residential Septic Systems): این سیستمها معمولاً در خانههای تکخانوار یا گروهی از خانهها در مناطق دور از شبکه فاضلاب شهری مورد استفاده قرار میگیرند. این سیستمها معمولاً برای مصارف خانگی مناسب هستند و بهطور معمول ظرفیتهای متوسطی دارند.
- سیستم سپتیک صنعتی (Commercial Septic Systems): در این نوع سیستمها که برای مراکز تجاری، کارخانهها و سایر نهادهای بزرگ طراحی شدهاند، ظرفیت بالاتری برای تصفیه فاضلاب وجود دارد. این سیستمها معمولاً پیچیدهتر و گستردهتر از سیستمهای خانگی هستند و میتوانند حجم بالاتری از فاضلاب را تصفیه کنند.
- سیستمهای هوادهی (Aerobic Septic Systems): در این سیستمها، از هوادهی برای تسریع فرآیند تصفیه استفاده میشود. این سیستمها معمولاً در مناطقی با سطح آب زیرزمینی بالا یا خاکهای غیرقابل نفوذ استفاده میشوند. سیستمهای هوادهی باعث میشوند که فرآیند تجزیه مواد آلی سریعتر انجام شود.
- سیستمهای ساخته شده از پلیاتیلن یا فایبرگلاس: این نوع سیستمها در مقایسه با سیستمهای بتنی سبکتر هستند و نصب آنها سریعتر انجام میشود. آنها معمولاً برای کاربردهای خانگی و کوچک مناسب هستند.
چطور سیستم سپتیک را بهتر نگهداری کنیم؟
برای اینکه طول عمر مفید سیستم سپتیک فاضلاب را افزایش دهید بهتر است موارد زیر را رعایت کنید:
- تخلیه و بررسی منظم و مرتب سپتیک: تانک سپتیک یک حجم مشخص دارد، بنابراین مهم است که در زمان مشخص تخلیه کرد.
- مراقبت از سیستم تخلیه: سیستم تخلیه باید از انسداد و گرفتگی بهدور باشد. مراقبت از لولههای تخلیه و جلوگیری از ورود مواد زائد به سیستم میتواند عمر سیستم را افزایش دهد.
- مصرف اصولی آب: از آنجایی که خاک زیر سیستم باید تمام آب مورد استفاده در خانه را جذب کند، آب خیلی زیاد میتواند در فرایند جداسازی لجن و مواد دیگر اختلال ایجاد کند.
- به حداقل رساندن دفع مواد زائد جامد: از آن جایی که بسیاری از مواد تجزیهناپذیر هستند و در مخزن سپتیک جمع میشوند بهتر است دفع مواد جامدی که زائد هستند را به حداقل برسانید.
- دور نگهداشتن مواد شیمیایی از سپتیک: مواد شیمیایی خانگی مانند بازکننده لولهها، رنگ، سموم دفع آفات، مواد شیمیایی عکاسی، روغن ترمز، بنزین و روغن موتور برای سپتیک مضر است.
- اجتناب از ورود مواد غیر قابل تجزیه: مواد مانند روغن، چربی، پلاستیک و مواد شیمیایی نباید وارد سیستم سپتیک شوند، زیرا میتوانند عملکرد سیستم را به خطر بیندازند و فرآیند تصفیه را کند کنند.
مزایا و معایب سپتیک چیست
هر سیستمی مزایا و معایب خودش را دارد. در مورد سپتیک نیز برای اینکه از آن استفاده کنید بهتر است با مزایا و معایب آن آشنایی بیشتری داشته باشید.
- قابلیت حمل و نقل آسان
- قابلیت نصب آسان
- صرفه جویی اقتصادی
- تعمیر و نگهداری کم هزینه
- طول عمر بالا
- عدم نیاز به فضای زیاد
- مناسب برای مناطق روستایی
- قابلیت ساخت در اندازههای مختلف
- قابلیت تصفیه فاضلاب بهداشتی
- کمک به محیط زیست
- مناسب برای تصفیه انواع فاضلابها از جمله تصفیه فاضلاب صنعتی
در کنار تمام ویژگیهای مثبتی که برای این سیستم گفته میشود، معایبی نیز دارد که عبارتاند از:
- ایجاد بوی بد
- احتمال سرریز شدن سیستم
- احتمال نفوذ مواد آلی و پاتوژنها به داخل آبهای زیرزمینی
- احتمال نشت فاضلاب از طریق بدنه یا درزها
طراحی و ساخت سپتیک فاضلاب
طراحی سیستم سپتیک فاضلاب، فرآیندی تخصصی برای تضمین عملکرد صحیح و طولانیمدت آن است و شامل انتخاب دقیق محل نصب بر اساس عواملی چون فاصله از منابع آب (مثلاً حداقل ۳۰ متر از چاهها)، دسترسی آسان، شیب زمین مناسب، و مهمتر از همه، نوع و نفوذپذیری خاک (با آزمایش نفوذپذیری) است؛ همچنین باید از نصب در محل با آب زیرزمینی بالا خودداری شود. سپس، در طراحی اجزا، مشخصات مخزن سپتیک (جنس، ابعاد، محفظهها و ورودی/خروجی با بافل) تعیین میگردد. در ادامه، میدان جذبی بر اساس حجم پساب و نفوذپذیری خاک، با طراحی شبکه لولههای سوراخدار و جعبه توزیع، طراحی میشود. نهایتاً، سیستم تهویه و شیببندی صحیح لولهها نیز برای کارایی و جلوگیری از انسداد لحاظ میشوند. این مراحل، یک سیستم کارآمد و سازگار با محیط زیست را تضمین میکنند.
ظرفیت سنجی سپتیک فاضلاب
در فرایند ظرفیتسنجی سپتیک فاضلاب چندین عامل کلیدی صورت میگیرد: ابتدا، تعداد افراد ساکن یا جمعیت تحت پوشش که مستقیماً بر حجم فاضلاب تولیدی اثر میگذارد، تعیین میشود. سپس، سرانه تولید فاضلاب روزانه هر نفر (که برای مصارف مسکونی معمولاً بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ لیتر در روز است) و زمان ماندن فاضلاب در مخزن (حداقل ۳ روز برای ته نشینی و تصفیه بیولوژیکی اولیه) در محاسبات لحاظ میگردند. برای مثال، یک خانواده ۵ نفره با سرانه ۱۸۰ لیتر در روز و زمان ماند ۳ روز، به مخزنی با حداقل ظرفیت ۲۷۰۰ لیتر نیاز دارد. علاوه بر این، عواملی نظیر حجم مورد نیاز برای ذخیرهسازی لجن بین دو دوره پمپ کردن و نوع کاربری (مسکونی، تجاری، صنعتی) نیز در محاسبات پیشرفتهتر مد نظر قرار میگیرند. جهت ظرفیت سنجی و طراحی و ساخت سیستم سپتیک میتوانید با کارشناسان ما تماس حاصل نمایید.
زمان تخلیه سپتیک
زمان تخلیه سپتیک (پمپ کردن مخزن سپتیک) به فاکتورهای متعددی بستگی دارد، اما یک قاعده کلی وجود دارد که این کار باید هر ۳ تا ۵ سال یکبار انجام شود. عواملی که بر زمان تخلیه سپتیک اثر میگذارند عبارت اند از: نخست، تعداد افراد ساکن در خانه که مستقیماً با حجم فاضلاب تولیدی مرتبط است؛ هرچه تعداد افراد بیشتر باشد، مخزن سریعتر پر میشود. دوم، اندازه مخزن سپتیک اهمیت دارد؛ مخازن بزرگتر ظرفیت بیشتری دارند و به دفعات کمتری برای تخلیه نیاز پیدا میکنند. سوم، میزان مصرف آب خانواده نیز بر فشار وارد بر سیستم سپتیک اثر میگذارد؛ مصرف بالای آب میتواند مخزن را زودتر پر کند. چهارم، عادات دفع زباله نقش مهمی ایفا میکند؛ موادی مانند روغن پخت و پز، چربیها و زبالههای غذایی که وارد سیستم میشوند، میتوانند به سرعت لایههای لجن و کف را افزایش دهند.
سوالات متداول
بله، این سیستم میتواند با توجه به حجم درخواستی یک منطقه تولید شود.
بله، از سپتیک میتوان علاوه بر مناطق مسکونی در مناطق تجاری، اداری، صنعتی و… نیز استفاده کرد.
سپتیک فایبرگلاس مقاومترین سپتیک شناخته شده در بازار است.
